Pazartesi’den devam.(*)
Pazartesi günkü yazımı bitirirken Aksaray’ın dünyadaki merkezi konumundan ve bu konumunu sağlayan kıtalar arasındaki köprü olma özelliğinden dolayı on binler, hatta yüzbinlerce yıl göçmen kuşlar ile binlerce yıldır da kadim tarih boyunca kullanan dünyanın dört bir yanından gelip giden tacirlerin kullandığı İpek ve Kral yollarından gelip geçen kervanların etkisiyle bilim adamlarının tescil olan normal şartlarda ilimizde olmaması gereken bitkilerden bahsetmiştim.
Bununla ilgili olarak 3 sene önce 23.05.2023 Salı günü “AKSARAY’DAKİ NİZİP,İRAN İLE TURAN BİTKİLERİ DÜNYA BİTKİ ÇEŞİTLERİNE SAHİPLİĞİMİZİN SOMUT KANITI!” başlıklı yazımda
Dünkü yazımda da belirttiğim gibi onlarca yıldır Aksaray’ın Coğrafi konumu ve bu konumundan gelen her yere yakınlığının avantajıyla jeolojik özelliğinin yanında göçmen kuşlar ile kervan yollarının üstünde olması da çok önemli bir avantajıdır.
Bu avantajın etkisiyle göçmen kuşlar ve kervanların etkisiyle yer yüzünün her yerinden gelen bitkilere ve yine aynı şekilde yer yüzündeki evcil ve yabani hayvan çeşitlerinin geneline de sahip olduğunun en iyi kanıtlarından biriside bu günkü yazımın konumuz olan Nizip ve İran ile Turan bitki çeşitleridir.
Aksaray florası ve etnobotanik özellikleri konusunda araştırma yapan Meryem Öztürk’ün internetteki Bağlantısı: http://hdl.handle.net/123456789/7408” olan 2006 tarihli araştırmanın özetinde;
Bu çalışma ile ç Anadolu Bölgesinin Aksaray ili sınırlarında yer alan Nizip Bölgesinin florası araştırılmıştır.
2004-2006 yılları arasında yapılan arazi çalışmaları sonucunda 1187 bitki örneği toplanmıştır.
Örneklerin değerlendirilmesiyle 70 familya, 284 cins ve 463 takson (454 tür, beş alttür ve dört varyete) tespit edilmiştir.
Bu taksonların 22'si kültür bitkisidir.
Endemik takson sayısı 68 olup endemizm oranı % 14.7 'dir.
En fazla taksonla temsil edilen 3 familya Asteraceae (77 takson), Brassicaceae (37 takson) ve Fabaceae (35 takson)'dir.
En fazla taksona sahip cinsler ise sırasıyla Astragalus L. (11 takson), Alyssum L. (10 takson), Centaurea L. (9 takson) ve Silene L. (8 takson)`dir. Taksonların fitocoğrafik bölgelere dağılımları şöyledir:
İran-Turan elementleri 133 (% 28.7), Akdeniz elementleri 25 (% 5.4) ve Avrupa-Sibirya elementleri 17 (% 3.7).
Nizip Bölgesi ve yakın alanlarda yapılan 9 araştırma arasındaki taksonların benzerlikleri ve fitocoğrafik element oranları küme analizi ile karşılaştırılmıştır.
Ayrıca 74 bitki taksonunun etnobotanik(*:1) özellikleri tespit edilmiştir.
Ayrıca üç bitkinin yeni kullanım şekli ve üç farklı yerel(mahalli) adı ilk kez belirlenmiştir.
ANKARA VE SELÇUK ÜNİVERSİTELERİ TARAFINDAN YAPILAN ARAŞTIRMADA’DA BİLİM ADAMLARININ ELDE ETİKLERİ BİLGİLERDE AKSARAYIN YERYÜZÜ BİTKİLERİNE SAHİPLİĞİ BİK KEZ DAHA KANITLANDI!!!
Bu konuda İsa Başköşe tarafından Ankara Üniversitesi adına, Hüseyin Dural’ın Konya Selçuk Üniversitesi adına yaptıkları araştırmada Aksaray’ın yer yüzündeki bitkilerin tamamına yakınına nasıl sahip olduğu bir kez daha bilimsel olarak kanıtlanıyor.
Bu araştırmada verilen özet bilgide; Hasan Dağı’nın (Aksaray Kesimi, Türkiye) Florası
Özet Bu araştırma, Hasan Dağı’nın (Aksaray Kesiminin) florasını tespit etmek amacıyla yapılmıştır.
Bölgeden 2007-2009 yılları arasında 1415 bitki örneği toplanmış olup 80 familya ve 356 cinse ait 725 takson tespit edilmiştir.
Çalışma alanında 4 takson Pteridophyta ve 721 takson Spermatophyta divisiosuna aittir. Gymnospermae alt divisiosundan 1 takson, Angiospermae alt divisiosuna ait 720 takson tespit edilmiştir. Angiospermae alt divisiosuna ait olan Dicotyledones sınıfından 642, Monocotyledones sınıfından 78 takson tespit edilmiştir.
İlave olarak 65 takson B5 Grid karesi için yeni kayıttır.
Mevcut taksonlardan 98 tanesi endemik olup endemizm oranı % 13,5’tir. Taksonların fitocoğrafik bölgelere göre dağılımları şöyledir;
Iran-Turan elementleri % 24.3, Akdeniz elementleri % 7.3 ve Avrupa-Sibirya elementleri % 5.8’dir.” diye belirtilen bu bilgilerin Aksaray Üniversitesi ile Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işbirliğiyle öncelikle koruma altına alınması ve bu bitkilerden ilimiz, ülkemiz ile insanlık alemi için en iyi şekilde faydalanılmasını sağlamaları dileğiyle.
Rabbim yar ve yardımcımız olsun.
(* Pagan ve paganlardan etkilenen Hristiyanlık uygulaması olan inancımız ve kültürümüzle uzaktan yakından alakası olmayan “Sevgili ve sevgi” gibi ulvi değerlerle empoze edilen 14 Şubat sevgililer günü ile ilgili yazım nedeniyle Cuma günü yazacağımı belirttiğim yazıyı bugün yayınlıyorum.
(*:1) Ülkemiz etnobotanik kültüründe kullanılan bazı bitki örnekleri ve kullanım alanları: Üzerlik otu (Peganum harmala): Evlere nazar için asılır, güzel koku versin diye yakılır. Adi porsuk (Taxus baccata): Kolye ve tespih yapımında odunu kullanılır. Akdeniz defnesi (Laurus nobilis): Meyveleri sabun yapımında kullanılır.
(*:2) Bugünkü yazımda yer verdiğim bilim adamlarının Aksaray Florası ile ilgili yaptıkları araştırmalarla ilgili bilgilerihttp://acikerisimarsiv.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/7408 dan aldım.
Emeği geçenlere teşekkür ederim. Ali Genç
